Có một buổi chiều ở Đắk Lắk khi bạn xuống xe, đi vài bước vào rừng khộp và thấy điện thoại không còn sóng. Không phải vì bạn đang ở đầu thế giới. Bạn vẫn cách Buôn Ma Thuột chừng một giờ chạy. Nhưng cây rừng khộp cao mười lăm mét đứng đều như một bản nhạc, ánh sáng vàng nhẹ chiếu qua lá, mùi đất ẩm dậy lên sau cơn mưa nhẹ, và mọi thông báo trong đầu bạn tự dưng hết quan trọng. Đây là phút đầu tiên của một buổi cắm trại rừng khộp Đắk Lắk — buổi cắm trại có thể đổi nhịp thở của bạn trong vòng một đêm.
Cắm trại rừng khộp Đắk Lắk: vì sao một đêm là đủ
Rừng khộp là loại rừng đặc biệt của Tây Nguyên. Nó khác rừng mưa nhiệt đới ở Cát Tiên hay Bạch Mã. Cây ở đây thuộc họ dầu, lá rộng, mùa khô rụng gần hết, mùa mưa xanh trở lại. Tán rừng thưa nên ánh sáng đi xuống tận đất. Cảm giác đi giữa rừng khộp gần với cảm giác đi giữa một sân khấu rộng có cột chống là cây gỗ, hơn là chui qua bụi rậm.
Một đêm trong rừng khộp đủ để bạn đi qua bốn giai đoạn cảm giác mà nhiều người phải đi nhiều lần mới có. Buổi chiều khi nắng còn, mọi thứ vẫn quen. Hoàng hôn xuống, bạn thấy lạ. Nửa đêm, bạn ngồi dậy nghe mà không hiểu mình đang nghe gì. Sáng sớm, bạn dậy trước cả đồng hồ báo, vì có một con chim hót gần lều quá. Cắm trại rừng khộp Đắk Lắk gói gọn được cả bốn giai đoạn ấy trong một đêm duy nhất.
Lonature đồng hành cùng các đối tác địa phương vận hành chương trình cắm trại — một nhóm guide người Ê Đê và M'Nông quen rừng khộp từ nhỏ, đã dẫn trekking và camping cho khách Việt lẫn khách quốc tế nhiều năm. Lonature là một mắt xích trong hành trình này: hỗ trợ các đối tác giữ chuẩn, hỗ trợ phiên dịch nếu có khách quốc tế, và đảm bảo mọi nhóm khách đều nhận được chương trình theo nguyên tắc *Leave No Trace* — đi vào không để lại gì, đi ra không mang gì ngoài rác của chính bạn. Sự hiện diện của bạn ở rừng khộp, theo cách này, cũng là một đóng góp cho công tác bảo tồn rừng và sinh kế cộng đồng địa phương.
Một buổi chiều dựng trại: từ lúc rời xe đến khi đốt lửa
Buổi cắm trại bắt đầu khi bạn rời xe. Không phải khi bạn dựng lều. Khoảng cách từ điểm đỗ xe đến điểm cắm trại thường là một đến hai giờ đi bộ — vừa đủ để bạn đổi nhịp thở, vừa đủ để guide kiểm tra giày, balo, nước, vốn là ba thứ mà người mới hay coi nhẹ nhất.
Trên đường đi, guide chỉ ra những thứ bạn không tự nhận ra: dấu chân nai trên đất ẩm, vỏ trái dầu khô gắn còn nguyên cánh, một tổ kiến vàng dài hai mét treo trên cây, một loại lá người M'Nông hay hái về nấu canh, một loại cỏ có thể dùng làm thuốc cầm máu. Đây là phần ít được quảng cáo nhưng quan trọng nhất của một buổi cắm trại có hướng dẫn — bạn không chỉ đi qua rừng, bạn đang được rừng kể chuyện.
Đến điểm trại, mọi việc theo thứ tự rõ ràng:
- Chọn đất phẳng, tránh chỗ trũng vì sương đêm đọng nhiều và muỗi đông.
- Dựng lều cách bếp lửa ít nhất bốn mét và cách suối ít nhất ba mươi mét — hai khoảng cách an toàn cho cả người và cho cả nguồn nước.
- Đào một hố nhỏ làm bếp lửa, lấy đá vây quanh, kê củi khô bên trong, châm bằng vỏ cây dầu chứ không cần giấy báo.
- Treo balo lên cành cây thấp để tránh kiến, không úp đáy xuống đất.
- Buộc một sợi dây dọc giữa hai cây cao chừng hai mét — đây sẽ là chỗ phơi khăn, áo và nơi treo đèn pin sạc để đèn rọi xuống đều.
Mọi thứ kết thúc trước khi mặt trời lặn. Khi bạn ngồi xuống cạnh bếp lửa, củi đã cháy đều, ấm nước đặt lên bếp, gió rừng khộp đi qua từng đợt và mang theo mùi lá khô. Đây là khoảnh khắc nhiều khách của Lonature kể lại như khoảnh khắc họ thấy mình đã thực sự rời xa thành phố, dù mới đi được vài giờ.
Đêm trong rừng khộp: thanh âm khác hoàn toàn thành phố
Đêm rừng khộp không yên tĩnh. Đó là lầm tưởng phổ biến của người mới. Đêm rừng khộp đầy âm thanh — chỉ là âm thanh đi từ một thư viện hoàn toàn khác. Không có còi xe, không có máy lạnh, không có tivi nhà bên. Thay vào đó là tiếng dế đều đặn ở ba độ cao khác nhau, tiếng cú gọi nhau cách lều mười lăm mét, tiếng nhánh cây rơi xuống đất khô kêu khô khốc, tiếng chuột rừng chạy qua lá khô nghe như có ai đó đang lần bước.
Người mới hay sợ đêm đầu tiên. Đó là phản xạ bình thường. Sau hai mươi phút, tai bạn quen dần, và bạn bắt đầu nhận ra rằng mọi tiếng động đều có khoảng cách đo được, có nguồn gốc rõ ràng. Sau một giờ, bạn không còn nghe nữa — bạn nghe vào.
"Đêm đầu tiên thường là đêm khó nhất. Đêm thứ hai, bạn đã không cần guide trấn an mình nữa."
Bếp lửa giúp ích nhiều. Không phải vì lửa xua thú, mà vì lửa là một điểm neo cho mắt và cho tâm trí. Bạn ngồi cạnh lửa, nhìn củi cháy chậm, nghe nó nổ tách rất khẽ. Một vài câu chuyện được kể, không cần micro, không cần nhạc nền. Guide có thể hát một đoạn dân ca M'Nông về núi rừng. Có khi không hát mà ngồi yên cùng nhau cũng đủ. Đây là phần cắm trại rừng khộp Đắk Lắk khó truyền lại bằng ảnh — bạn chỉ thực sự hiểu sau khi đã ngồi cạnh một bếp lửa rừng vào lúc mười giờ tối.
Ăn gì ngủ gì: thực đơn gọn nhẹ và túi ngủ phù hợp
Thực đơn cắm trại rừng khộp Đắk Lắk không cầu kỳ. Đây là điểm khác biệt với những chương trình glamping kiểu mới nơi mọi thứ được mang đến tận cửa lều. Một bữa tối điển hình của đối tác Lonature gồm cơm lam nấu trong ống tre lồ ô tươi, một món thịt nướng — thường là gà nướng ống tre hoặc thịt heo bản nướng lá rừng, một bát canh lá rừng với cà đắng, và một bình rượu cần loại nhỏ chia chung. Tất cả nấu trên bếp lửa duy nhất ở giữa trại, không có bếp gas, không có dụng cụ điện.
Cơm lam ngon hơn nhiều người tưởng. Gạo nương được rửa sạch, ngâm hai mươi phút, đổ vào ống tre tươi cùng một lượng nước vừa đủ, bịt kín bằng lá chuối, dựng nghiêng cạnh than. Sau bốn mươi lăm phút, ống tre cháy xém bên ngoài còn cơm bên trong dẻo vàng và có mùi tre rất nhẹ. Bạn bóc cơm bằng tay, ăn cùng muối vừng hoặc muối ớt rừng. Đây là kiểu cơm có thể khiến bạn ngồi yên lâu hơn bình thường.
Về phần ngủ, đối tác cung cấp lều đôi hoặc lều bốn người, tấm cách nhiệt mỏng đặt dưới túi ngủ, một túi ngủ phù hợp cho nhiệt độ tối thiểu mười tám độ — nhiệt độ thường gặp ở rừng khộp Đắk Lắk vào hầu hết các đêm trong năm. Mùa khô tháng mười hai đến tháng hai, đêm có thể xuống mười lăm độ — bạn cần một túi ngủ dày hơn và một áo dài tay. Đối tác sẽ thông báo trước qua tin nhắn nhóm để bạn chuẩn bị.
Một chi tiết Lonature thấy đáng ghi: nhiều khách sau khi cắm trại lần đầu nói rằng họ ngủ tròn giấc hơn ở rừng so với ở khách sạn. Lý do không phải do mệt. Lý do là không khí trong, ánh sáng tự nhiên đầy đủ, và tiếng đêm có nhịp riêng giúp não dễ vào sóng ngủ sâu. Đây là lợi ích sức khoẻ không quảng cáo nhưng có thật, và là lý do nhiều khách quay lại đặt buổi thứ hai trong vòng vài tháng.
Sáng rời rừng: dấu vết để lại bằng không
Buổi sáng của một chuyến cắm trại có hướng dẫn ở Đắk Lắk thường bắt đầu sớm. Khoảng năm rưỡi, ánh sáng đầu tiên đã chạm vào tán rừng và một loạt chim cùng hót. Bạn ra khỏi lều, đứng nhìn sương đi qua giữa các thân cây, nhận ấm nước nóng từ guide, ngồi xuống một tảng đá, uống chậm. Mọi thứ rất khác giờ thức dậy ở thành phố. Bạn không vội. Bạn không có gì phải kiểm tra. Bạn chỉ thở thôi cũng thấy đủ.
Sau bữa sáng nhẹ — thường là bánh mì kẹp trứng và trà thảo mộc — cả nhóm dọn trại theo đúng nguyên tắc *Leave No Trace*. Tất cả rác được phân loại, gói lại, mang ra xe. Tro than được tưới nước, đảo đều, vùi cẩn thận. Hố lều được lấp lại bằng đất và lá khô. Mục tiêu rất rõ: khi nhóm rời đi, không ai có thể đoán được rằng đêm trước có sáu người ngủ ở chỗ này.
Đây là phần Lonature thấy quan trọng cần nhắc, vì có những đoàn khác chưa làm tốt. Một bụi cỏ bị giẫm nát có thể mất ba tháng để mọc lại. Một mảnh nhựa bóc kẹo bị bỏ lại có thể nằm đó mười năm. Một bếp lửa không tưới đủ nước có thể bùng lại sau bốn giờ khi gió đổi hướng. Cắm trại rừng khộp Đắk Lắk theo nguyên tắc đúng không khó, chỉ cần bạn được hướng dẫn ngay từ buổi đầu tiên — và đó là lý do Lonature chỉ đồng hành cùng những đối tác có quy trình *Leave No Trace* sẵn trong DNA chứ không phải làm cho có.
Năm câu hỏi để chuẩn bị tốt buổi cắm trại đầu tiên
Trước khi đặt một chương trình camping ở Tây Nguyên, bạn nên tự trả lời năm câu hỏi đơn giản. Năm câu này gói gọn nhiều bài học mà người mới đi rừng thường chỉ rút ra sau khi đã có chuyến không thoải mái lần đầu.
- Bạn đã đi giày trekking trên địa hình đất ẩm bao giờ chưa? Nếu chưa, hãy thử một buổi đi bộ năm cây số trong công viên có dốc nhẹ trước khi vào rừng.
- Bạn có bị dị ứng phấn hoa, côn trùng đốt, hay mùi khói gỗ không? Nếu có, mang sẵn thuốc cá nhân và báo guide ngay khi gặp.
- Bạn ngủ kiểu nào ở nhà? Nằm sấp, nằm ngửa, dễ tỉnh giữa đêm? Câu trả lời sẽ giúp bạn chọn đúng độ dày của tấm cách nhiệt.
- Bạn dùng điện thoại bao nhiêu lâu mỗi ngày? Nếu trên sáu giờ, hãy chuẩn bị tinh thần cho hội chứng "không có sóng" trong sáu tiếng đầu — sau đó sẽ ổn.
- Bạn đi cùng ai? Một người bạn đã quen rừng, một người bạn lần đầu, hay tự đi. Câu trả lời sẽ định hình toàn bộ năng lượng của nhóm và bạn nên báo trước cho đối tác để họ phân lều, phân nhóm phù hợp.
Năm câu này không phải để bạn loại mình. Năm câu này là để bạn hiểu rõ hơn mình đang đi vào cái gì. Đối tác của Lonature sẽ giúp bạn chuẩn bị thực tế, không hứa hẹn quá, và gửi tin nhắn dặn dò ba ngày trước chuyến đi.
"Cắm trại tốt là khi bạn dậy sáng hôm sau và muốn quay lại lần nữa, không phải khi bạn quay về và thề không bao giờ đi nữa."
Nếu bạn đã sẵn sàng cho một đêm trong rừng khộp, có thể bắt đầu với chương trình đi bộ và cắm trại 1.5 ngày của Lonature hoặc khởi động nhẹ hơn bằng buổi đi bộ xuyên rừng nửa ngày để làm quen địa hình trước.
